Rất nhiều người khi đi châu Âu thường có cảm giác rằng các nhà thờ ở đây đều “na ná nhau”. Những mái vòm cao, chuông vang giữa quảng trường cổ, các ô kính màu để hay những công thức đá đã tồn tại hàng trăm năm người ta dễ dàng gọi tất cả bằng một từ chung đơn giản: nhà thờ.
Nhưng trong truyền thống Công giáo, Basilica, Cathedral và Church thật ra mang những ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Và khi bắt đầu hiểu sự khác biệt đó, bạn cũng sẽ nhận ra rằng hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là hành trình quan sát những công trình đẹp, mà là hành trình đi qua lịch sử đức tin đã được lưu giữ suốt hàng ngàn năm.
Nhà thờ – Nhà thờ chính của một bộ phận
Trong hệ thống Công giáo, Nhà thờ là nhà thờ chính của một bộ phận giáo dục. Từ “thánh đường” xuất phát từ chữ cathedra trong tiếng Latin, có nghĩa là “ngai tháp” – Chiếc ghế chính thức của Giám mục. Chính vì vậy, điều làm nên một Nhà thờ không phải là kích thước hay độ nổi tiếng, mà là nơi làm việc có ngai tòa của Giám mục giáo phận hay không.
Ví dụ, Nhà thờ Đức Bà Paris từng là trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của Paris trong suốt nhiều thế kỷ. Hay Cathedral Salamanca tại Tây Bản Nha – điểm dừng trong nhiều hành trình hương thơm của Carnival US Travel – không chỉ nổi tiếng vì kiến trúc Gothic tuyệt đẹp, mà còn vì vai trò tôn giáo rất quan trọng của nó trong lịch sử Tây Ban Nha.
Điều thú vị là rất nhiều Cathedral nổi tiếng tại Châu Âu được xây dựng trong thời Trung Cổ và mất hàng trăm năm để hoàn thành. Với người châu Âu thời đó, việc xây dựng Nhà thờ không chỉ là xây dựng một công trình tôn giáo mà gần như là cách họ dâng lên Thiên Chúa tất cả các kỹ thuật, nghệ thuật và niềm tin của thời đại mình.
Basilica – Danh hiệu đặc biệt từ Vatican
Nếu Cathedral là khái niệm mang tính tổ chức giáo hội thì Basilica lại là một danh hiệu danh dự đặc biệt do Đức Giáo Hoàng trao tặng.
Không có nhà thờ lớn nào là Basilica. Và cũng không phải Nhà Thờ nào cũng được phong Basilica.
Một nhà thờ chỉ được trở thành Vương cung thánh đường khi có ý nghĩa đặc biệt về:
– Công giáo
– vụ
– hành hương
– hoặc giá trị thiêng liêng với Giáo hội hoàn vũ.
Trong toàn thế giới Công giáo, chỉ có một số lượng giới hạn các Vương cung thánh đường – Vương cung Thánh đường lớn – và các phần lớn nằm ở Rome.
Nổi bật nhất trong số đó chính là Vương cung thánh đường Thánh Phêrô tại Vatican.
Nhà Thờ Thánh Phêrô – Trái tim của thế giới Công giáo
Đối với rất nhiều người hành hương, khoảnh khắc khắc bước vào Vương cung thánh đường Thánh Phêrô là một trong những trải nghiệm khó quên nhất trong đời.
Không chỉ vì quy mô cung cấp hay vẻ đẹp hoàng mã của công trình này mà nơi đây được xem là nơi an táng của Thánh trâu – vị Giáo Hoàng đầu tiên của Giáo hội Công giáo.
Chính vì vậy, St. Peter's Basilica không đơn giản là một nhà thờ nổi tiếng.
Nơi này gần như được xem là trung tâm tinh thần hơn một tỷ lệ người công giáo trên toàn thế giới.
Mỗi chi tiết bên trong Basilica đều mang một ý nghĩa đặc biệt:
– Sân chơi để thực hiện thiết kế Michelangelo
–biểu tượng Pietà nổi tiếng
– quảng trường Thánh chiến của Bernini
Holy Door chỉ mở trong Năm Thánh.
Và có lẽ điều tạo ra nhiều người xúc động nhất không nằm ở nghệ thuật hay kiến trúc, mà ở cảm giác mình đang thực sự hiện diện ở một nơi đã trở thành trung tâm của đức tin suốt gần hai thiên niên kỷ.
Vương Cung Thánh Đường Thánh Phanxicô – Khi sự giản dị trở thành điều vĩ đại
Nếu Vatican mang đến cảm giác Mão thì Assisi lại hoàn toàn ngược lại.
Nằm trên ngọn đồi thanh bình của vùng Umbria nước Ý, Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô là nơi gắn liền với cuộc đời Thánh Francis Assisi – vị trí thánh nổi tiếng với đời sống khó nghèo, Khiêm nhường và tình yêu dành cho thiên nhiên.
Điều đặc biệt là dù mang danh hiệu Basilica rất quan trọng, nơi này lại không tạo cảm giác xa cách hay quá quyền lực. Ngược lại, Assisi mang đến sự yên tĩnh và bình an khiến rất nhiều người tự nhiên bước chậm khi đi qua các con đường đá cổ nơi đây.
Có lẽ đó cũng là điều tạo hành hương châu Âu trở về nên khác biệt: mỗi thánh đường không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn mang một tinh thần rất riêng.
Church – Những nhà thờ nhỏ nhưng không đông “nhỏ”
Trong tiếng Anh, nhà thờ thường được sử dụng để chỉ các nhà thờ nói chung.
Đây có thể là:
– giáo xứ địa phương
– Nhà nhỏ
– nhà thờ cổ ở các ngôi làng châu Âu
– hoặc những nơi không mang danh hiệu đặc biệt như Basilica hay Cathedral.
Nhưng điều thú vị là đôi khi chính những nhà thờ nhỏ ấy lại để lại cảm xúc sâu sắc nhất cho người hành hương.
Một nhà thờ cổ nằm giữa thị trấn nhỏ ở Ý, tiếng chuông vang lên vào cuối chiều tại Bồ Đào Nha hay một nhà nguyện yên tĩnh giữa quê nước Pháp đôi khi khiến người ta cảm nhận được bình an rất thật mà những nơi nổi tiếng chưa chắc mang lại.
Và có lẽ đó cũng là vẻ đẹp đặc biệt nhất của hành hương châu Âu: không chỉ nằm ở những công trình vĩ đại mà còn ở cảm giác đức tin vẫn hiện diện rất tự nhiên trong đời sống hằng ngày của người châu Âu cho đến hôm nay.
Hành hương châu Âu không chỉ là “đi xem nhà thờ”
Khi bắt đầu hiểu sự khác biệt giữa Vương cung thánh đường, Nhà thờ lớn và Nhà thờ, người ta cũng tăng dần hiểu rằng hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là một chuyến du lịch thông thường.
Đó là hành động đi qua:
– xoay
– nghệ thuật
– kiến trúc
– và đức tin
đã cùng tồn tại trong suốt hàng ngàn năm.
Có những nơi ngọc bạn kiệt.
Có những nơi khiến bạn xúc động.
Và cũng có những nơi chỉ đơn giản khiến bạn muốn đứng yên lâu hơn một chút.
Nhưng chính tất cả những điều đó tạo nên cảm giác Rất đặc biệt mà chỉ những ai thật sự đặt chân đến mới hiểu vì sao rất nhiều người nói rằng: