Rất nhiều người khi đến châu Âu thường bị bùa bởi những nhà thờ tự phụ, những mái vòm cao vút hay những bức tranh trần nổi tiếng ở Vatican. Nhưng ít ai thực sự nhận ra rằng phần lớn những điều được xem là “đỉnh cao nghệ thuật châu Âu” ngày nay lại có nguồn gốc rất sâu từ Văn giáo.
Từ kiến trúc Gothic của các Nhà thờ thời Trung Cổ cho đến các kiệt tác Phục Hưng của Michelangelo hay Leonardo da Vinci, đức tin gần như đã định hình toàn bộ nghệ thuật phương Tây trong nhiều thế kỷ.
Và có lẽ cũng chính vì vậy mà hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là đi qua những nơi linh thiêng. Đó còn là hành trình đi qua những tác phẩm nghệ thuật đã được tạo nên bởi niềm tin, lòng sùng kính và khao khát hướng con người đến điều thiêng liêng hơn.
Khi nhà thờ từng là “trung tâm nghệ thuật” của cả châu Âu
Ngày nay, người ta thường nghĩ bảo tàng là nơi lưu giữ nghệ thuật. Nhưng trong suốt nhiều thế kỷ ở Châu Âu, chính các nhà thờ mới là nơi nghệ thuật phát triển mạnh mẽ nhất.
Thời Trung Cổ, phần lớn người dân không biết đọc chữ. Vì vậy, tranh kính màu, tượng điêu khắc hay các bức họa trong nhà thờ không chỉ để trang trí mà còn là “Kinh Thánh bằng hình ảnh”.
Mỗi bức tranh đề lại:
– cuộc đời Chúa Giêsu
– Các Thiên
– biến thu Kinh Thánh
– thiên đường
– sự cứu độ.
Và đó cũng là lý do làm rất nhiều Cathedral tại châu Âu được xây dựng với quy định gần như vượt xa khả năng kỹ thuật thời gian bấy giờ. Không đơn giản để gây ấn tượng mà người ta tin rằng: những công trình dành cho Thiên Chúa phải là điều tốt nhất mà người có thể tạo ra.
Vatican – nơi nghệ thuật và đức tin hòa làm một
Có lẽ không nơi nào có thể xác định được mối liên hệ giữa Công giáo và nghệ thuật hơn Vatican.
Khi bước vào Nhà thờ St. Peter, điều trị nhiều người bổ sung đầu tiên thường là kích thước của quá trình. Nhưng càng nhìn kỹ, người ta càng nhận ra gần như mọi chi tiết tại đây đều là tác phẩm nghệ thuật mang ý nghĩa tôn giáo sâu sắc.
Mái vòm nổi tiếng do Michelangelo thiết kế.
Tượng Pietà mô tả Đức Mẹ bồng bềnh Chúa Giêsu sau cuộc đau khổ.
Hàng cột của Bernini ôm chiến trường Thánh chiến như vòng tay đón khách hành hương khắp thế giới.
Điều đặc biệt là Vatican chưa bao giờ xem nghệ thuật chỉ là “trang trí”. Với Giáo hội Công giáo, nghệ thuật là cách đưa con người đến gần hơn với điều thiêng liêng. Và có lẽ cũng vì vậy mà rất nhiều kiệt tác lớn nhất lịch sử nghệ thuật phương Tây đều được tạo ra cho nhà thờ, Vương cung thánh đường hoặc Vatican.
Florence – nơi nghệ thuật Phục Hưng bom từ đức tin
Nếu Vatican là trung tâm của Công giáo thì Florence lại là nơi nghệ thuật Phục Hưng thay đổi toàn bộ lịch sử châu Âu.
Rất nhiều thiên tài vĩ đại nhất lịch sử từng làm việc tại đây:
– Michelangelo
– Leonardo da Vinci
– Botticelli
– Brunelleschi.
Điều thú vị là phần lớn các sản phẩm nổi tiếng của họ đều được gắn với đề tài tôn giáo.
Trong thời Phục Hưng, nghệ thuật không tách rời đức tin. Ngược lại, việc tái hiện các câu chuyện Kinh Thánh bằng hội họa, điêu khắc và kiến trúc được xem là cách thực hiện vinh quang của Thiên Chúa.
Ngay mái vòm của Nhà thờ Florence – một kỹ thuật trang trí kỳ lạ – cũng được xây dựng như biểu tượng cho khát vọng vươn lên trời cao của con người.
Gothic – khi kiến trúc muốn “đưa mắt con người hướng lên trời”
Một trong những phong cách kiến trúc Gắn chặt nhất với Công giáo chính là Gothic.
Các nhà thờ Gothic như:
– Nhà thờ Đức Bà Paris
– Nhà thờ Salamanca
– Nhà thờ Cologne
đều có những đặc điểm riêng biệt:
– mái vòm cực cao
– for color window
– tràn ngập ánh sáng trong
– tháp vươn lên trời.
Điều đặc biệt là tất cả không chỉ tạo ra màn hoành tráng. Kiến trúc Gothic được thiết kế để tạo nên con người cảm thấy mình nhỏ bé trước sự thiêng liêng của Thiên Chúa.
Ánh sáng xuyên qua kính biểu tượng màu sắc cho ánh sáng thiên đường.
Các mái vòm cao tạo mắt tự nhiên nhìn lên trên.
Không thể mở rộng để tạo ra cảm giác giác quan ngoài đời sống thường ngày.
Và có lẽ đó cũng là lý do rất nhiều người khi bước vào Nhà Thờ Châu Âu đều tự nhiên nói nhỏ lại, dù không ai yêu cầu.
Assisi – khi nghệ thuật không cần quá bão hoàng
Không phải mọi công nghệ nghệ thuật đều phải vĩ đại như Vatican. Ở Assisi, nơi gắn liền với Thánh Francis, vẻ đẹp lại nằm ở sự giản dị.
Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô nổi tiếng với các bức tường họa kể lại cuộc đời Thánh Francis – người được xem là biểu tượng của đời sống khiêm nhường và yêu thiên nhiên.
Khác với vẻ ngoài tráng lệ của Rome, Assisi mang đến cảm giác bình an và gần gũi hơn rất nhiều. Và chính điều đó cho thấy công nghệ nghệ thuật Châu Âu chưa bao giờ chỉ có một kiểu dáng đẹp duy nhất.
Có nơi tráng người ta bùa.
Có nơi tạo ra người ta xúc động.
Và cũng có nơi chỉ đơn giản làm ơn mình yên hơn.
Vì sao điều này tạo hành hương châu Âu trở nên đặc biệt?
Khi bắt đầu tìm hiểu nghệ thuật châu Âu Gắn kết với các công nghệ như thế nào, người ta cũng sẽ xem các hành động hương theo một cách rất khác. Đó không còn chỉ là: “đi xem nhà thờ” – “tham quan công trình cổ” hay “check-in châu Âu”. Mà là một quá trình hành động:
– стал ... tin
– nghệ thuật
– kiến trúc
và văn minh phương Tây đã cùng phát triển trong suốt hàng ngàn năm.
Có những nơi đẹp vì kỹ thuật xây dựng.
Có những nơi đẹp vì nghệ thuật.
Nhưng những nhà thờ và Basilica tại châu Âu đặc biệt bởi chúng tôi được tạo ra từ niềm tin của rất nhiều thế hệ con người.
Và có lẽ cũng chính điều đó khiến nhiều người sau hành hương châu Âu nhận ra: điều ở lại lâu nhất trong ký ức không chỉ là cảnh đẹp, mà cảm giác giác quan của mình đã thực sự chạm đến một phần rất sâu sắc của loại lịch sử, nghệ thuật và đức tin nhân.