Rất nhiều người khi đi châu Âu thường có cảm giác rằng các nhà thờ ở đây đều “na ná nhau”. Những mái vòm cao, tiếng chuông vang giữa quảng trường cổ, các ô kính màu khổng lồ hay những công trình bằng đá đã tồn tại hàng trăm năm khiến người ta dễ gọi tất cả bằng một từ chung đơn giản: church.
Nhưng trong truyền thống Công giáo, Basilica, Cathedral và Church thật ra mang những ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Và khi bắt đầu hiểu sự khác biệt ấy, bạn cũng sẽ nhận ra rằng hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là hành trình ngắm những công trình đẹp, mà là hành trình đi qua lịch sử đức tin đã được lưu giữ suốt hàng ngàn năm.
Cathedral – Nhà thờ chính tòa của một giáo phận
Trong hệ thống Công giáo, Cathedral là nhà thờ chính của một giáo phận. Từ “cathedral” xuất phát từ chữ cathedra trong tiếng Latin, nghĩa là “ngai tòa” – chiếc ghế chính thức của Giám mục. Chính vì vậy, điều làm nên một Cathedral không phải là kích thước hay độ nổi tiếng, mà là việc nơi đó có ngai tòa của Giám mục giáo phận hay không.
Ví dụ, Cathedral of Notre-Dame de Paris từng là trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của Paris suốt nhiều thế kỷ. Hay Cathedral Salamanca tại Tây Ban Nha – điểm dừng trong nhiều hành trình hành hương của Carnival US Travel – không chỉ nổi tiếng vì kiến trúc Gothic tuyệt đẹp, mà còn vì vai trò tôn giáo rất quan trọng của nó trong lịch sử Tây Ban Nha.
Điều thú vị là rất nhiều Cathedral nổi tiếng tại châu Âu được xây dựng trong thời Trung Cổ và mất hàng trăm năm để hoàn thành. Với người châu Âu thời đó, việc xây Cathedral không chỉ là xây một công trình tôn giáo, mà gần như là cách họ dâng lên Thiên Chúa tất cả kỹ thuật, nghệ thuật và niềm tin của thời đại mình.
Basilica – Danh hiệu đặc biệt từ Vatican
Nếu Cathedral là khái niệm mang tính tổ chức giáo hội, thì Basilica lại là một danh hiệu danh dự đặc biệt do Đức Giáo Hoàng trao tặng.
Không phải nhà thờ nào lớn cũng là Basilica. Và cũng không phải Cathedral nào cũng được phong Basilica.
Một nhà thờ chỉ được trở thành Basilica khi có ý nghĩa đặc biệt về:
– lịch sử Công giáo
– phụng vụ
– hành hương
– hoặc giá trị thiêng liêng quan trọng với Giáo hội hoàn vũ.
Trong toàn thế giới Công giáo, chỉ có một số lượng giới hạn các Major Basilica – Vương cung Thánh đường lớn – và phần lớn nằm tại Rome.
Nổi tiếng nhất trong số đó chính là St. Peter’s Basilica tại Vatican.
St. Peter’s Basilica – Trái tim của thế giới Công giáo
Đối với rất nhiều người hành hương, khoảnh khắc bước vào St. Peter’s Basilica là một trong những trải nghiệm khó quên nhất trong đời.
Không chỉ vì quy mô khổng lồ hay vẻ đẹp choáng ngợp của công trình này, mà bởi đây được xem là nơi an táng của Thánh Phêrô – vị Giáo Hoàng đầu tiên của Giáo hội Công giáo.
Chính vì vậy, St. Peter’s Basilica không đơn giản là một nhà thờ nổi tiếng.
Nơi này gần như được xem là trung tâm tinh thần của hơn một tỷ người Công giáo trên toàn thế giới.
Mỗi chi tiết bên trong Basilica đều mang một ý nghĩa đặc biệt:
– mái vòm khổng lồ do Michelangelo thiết kế
– tượng Pietà nổi tiếng
– quảng trường Thánh Phêrô của Bernini
Holy Door chỉ mở trong Năm Thánh.
Và có lẽ điều khiến nhiều người xúc động nhất không nằm ở nghệ thuật hay kiến trúc, mà ở cảm giác mình đang thật sự hiện diện trong một nơi đã trở thành trung tâm của đức tin suốt gần hai thiên niên kỷ.
Basilica of St. Francis – Khi sự giản dị trở thành điều vĩ đại
Nếu Vatican mang đến cảm giác choáng ngợp, thì Assisi lại hoàn toàn ngược lại.
Nằm trên ngọn đồi thanh bình của vùng Umbria nước Ý, Basilica of St. Francis là nơi gắn liền với cuộc đời Thánh Phanxicô Assisi – vị thánh nổi tiếng với đời sống khó nghèo, khiêm nhường và tình yêu dành cho thiên nhiên.
Điều đặc biệt là dù mang danh hiệu Basilica rất quan trọng, nơi này lại không tạo cảm giác xa cách hay quá quyền lực. Ngược lại, Assisi mang đến sự yên tĩnh và bình an khiến rất nhiều người tự nhiên chậm bước khi đi qua các con đường đá cổ nơi đây.
Có lẽ đó cũng là điều khiến hành hương châu Âu trở nên khác biệt: mỗi Basilica không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn mang một tinh thần rất riêng.
Church – Những nhà thờ nhỏ nhưng không hề “nhỏ”
Trong tiếng Anh, church thường được dùng để chỉ các nhà thờ nói chung.
Đây có thể là:
– giáo xứ địa phương
– nhà nguyện nhỏ
– nhà thờ cổ trong các ngôi làng châu Âu
– hoặc những nơi không mang danh hiệu đặc biệt như Basilica hay Cathedral.
Nhưng điều thú vị là đôi khi chính những church nhỏ ấy lại để lại cảm xúc sâu nhất cho người hành hương.
Một nhà thờ cổ nằm giữa thị trấn nhỏ ở Ý, tiếng chuông vang lên vào cuối chiều tại Bồ Đào Nha hay một chapel yên tĩnh giữa vùng quê nước Pháp đôi khi khiến người ta cảm nhận được sự bình an rất thật mà những nơi nổi tiếng chưa chắc mang lại.
Và có lẽ đó cũng là vẻ đẹp đặc biệt nhất của hành hương châu Âu: không chỉ nằm ở những công trình vĩ đại, mà còn ở cảm giác đức tin vẫn hiện diện rất tự nhiên trong đời sống hằng ngày của người châu Âu cho đến hôm nay.
Hành hương châu Âu không chỉ là “đi ngắm nhà thờ”
Khi bắt đầu hiểu sự khác nhau giữa Basilica, Cathedral và Church, người ta cũng dần hiểu rằng hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là một chuyến du lịch thông thường.
Đó là hành trình đi qua:
– lịch sử
– nghệ thuật
– kiến trúc
– và đức tin
đã cùng tồn tại suốt hàng ngàn năm.
Có những nơi khiến bạn choáng ngợp.
Có những nơi khiến bạn xúc động.
Và cũng có những nơi chỉ đơn giản khiến bạn muốn đứng yên lâu hơn một chút.
Nhưng chính tất cả những điều ấy tạo nên cảm giác rất đặc biệt mà chỉ những ai thật sự đặt chân đến mới hiểu vì sao rất nhiều người nói rằng: